Fostering Dialogue and Collaboration among Minority Language Educators: Basque, Occitan and Irish within our Teacher Academies (Uda Ikastaroa)

Uda Ikastaro honek Euskal Herriko Unibertsitatea (EHU), Bordeleko Unibertsitatea (UBx) eta Galwayko Unibertsitatea biltzen ditu hizkuntza gutxituek hezkuntzan duten papera aztertzeko. Akitania Berriko (Frantzia) euskararen eta okzitanieraren irakaskuntza aztertzen da, non frantsesa den hizkuntza ofizial bakarra, eta eskualdeko hizkuntza gutxituak aukerako ikasgaietara mugatzen dira hezkuntza publikoan. Irlandan irlanderaren irakaskuntza ere aztertzen du, bai ingelesezko hezkuntzako curriculum-irakasgai gisa, bai irlanderazko hezkuntzako irakaskuntza-hizkuntza gisa.

Akitania Berriak, Frantzia hegoaldean, hainbat hizkuntza gutxitu ditu, tartean euskara eta okzitaniera. Euskara eskualdeko hegoaldean hitz egiten da Iparralden, eta okzitanieraz, berriz, Akitania Berrian eta harantzago. Hegoalden ere hitz egiten da euskaraz, Euskal Autonomia Erkidegoan (EAE) eta Nafarroan. EAEn, euskarak estatus koofiziala du gatelerarekin batera eta komunikazio-hizkuntza gisa balio du hezkuntza-sisteman (Pérez-Izaguirre, Châteaureynaud eta Amiama Ibarguren, 2021; Pérez-Izaguirre, Châteaureynaud eta Van der Worp, 2025).

Irlandan, irlandera da lehen hizkuntza ofiziala, baina biztanleriaren gutxiengo batek bakarrik dio egunero erabiltzen duela ( % 1,3k, 2022ko erroldaren arabera). Hizkuntzak funtsezko estatusa du lehen eta bigarren hezkuntzako ikasketa-plan nazionalean, baina estatus hori gero eta eztabaidagarriagoa da (Murray et al., 2021). Irlanderaren berpizkundearen gune nagusietako bat murgiltze hezkuntzaren sektorea da, azken hamarkadetan hazkunde azkarra izan duena, bereziki hizkuntzak presentzia handia ez duen eskualdeetan (MacGearailt, MacRuairc eta Murray, 2021). Galwayko Unibertsitateko Máistir Gairmiúil san Oideachas (MGO) irakasleak prestatzeko programa bat da, irakasleak irlanderaren sektorean lan egiteko prestatzen dituena, eta mota horretako programa bakarra da Irlandan.

Irlandako, Euskal Herriko eta Okzitaniako Akademian irakasleak prestatzeaz arduratzen diren erakunde gisa, UGalek, EHUk eta UBxek konpromisoa hartu dute beren eskualdeetako hizkuntzen beharrei erantzuteko. Irakasle eta akademikoen prestatzaile garen aldetik, gure betebeharra da gai honi buruzko ikerketaren emaitzak hezkuntza-komunitateari eta, oro har, komunitate profesionalari transferitzea.

Uda ikastaro honek kanpoko eta barneko alderdi interesatuak (profesionalak, ikasleak, erakundeak) eta goi-mailako hezkuntzako alderdi akademikoak biltzen ditu, batez ere ENLIGHT sarekoak. Uste dugu ezagutza zabaltzea eta trukatzea funtsezkoak direla hizkuntza gutxituen irakaskuntzari eusteko. Hori bereziki garrantzitsua da kontuan hartzen badugu hizkuntza gutxituekin lan egiten duten hezitzaileek erronka eta muga berei egin behar dietela aurre, nahiz eta testuinguru nazional desberdinak izan. Hiru testuinguruetako akademikoak, profesionalak eta ikasleak elkarrizketa batean biltzeak aukera paregabea eskaintzen die etorkizuneko irakasleei eta irakasle-prestatzaileei hizkuntza-errealitate desberdinak ezagutzeko, gure eskualdeetako hizkuntzen egoerari eta irakaskuntzari buruz hausnartzeko eta hizkuntza gutxituen irakaskuntzaren sektorean gaitasunak garatzeko.

Eskualdeetako hizkuntza gutxitu horietako aditu, erakunde eta profesionalen arteko elkarrizketa sustatuko du Uda Ikastaroak. Ekimen honek ere etorkizuneko kolaborazioen oinarriak finkatzen ditu.

Mac Gearailt, B., Mac Ruairc, G., & Murray, C. (2021). Actualising Content and Language Integrated Learning (CLIL) in   Irish-medium education; why, how and why now? Irish Educational Studies, 42(1), 39–57. https://doi.org/10.1080/03323315.2021.1910971

Murray, C., Lynch, A., Flynn, N., & Davitt, E. (2021). Articulating Minority Language Value in Diverse Communities: The Case of Compulsory Irish Language Education. Journal of Language, Identity & Education, 22(3), 247–261. https://doi.org/10.1080/03323315.2021.1910971

Pérez-Izaguirre, E., Châteaureynaud, M. A., & Amiama, J. F. (2021). Teachers’ view on the elements that enhance and hamper Basque and Occitan teaching in southern France: an exploratory approach. Diaspora, Indigenous, and Minority Education, 15(3), 151–165. https://doi.org/10.1080/15595692.2021.1929154

Pérez-Izaguirre, E., Châteaureynaud, M.-A., & Van der Worp, K. (2025). Basque and Occitan in the new global context: Some reflections on language coexistence in multilingual education. In W. Wei & J. Schnell (Eds.), The Routledge handbook of endangered and minority languages (Vol. 2). Routledge.

Metodologia

Uda ikastaro honek hainbat metodologia uztartzen ditu:

• Hiru hitzaldi eskainiko dituzte hezkuntzan eta hizkuntza gutxien arloan adituak diren akademikoek. Hitzaldien ondoren, eztabaidarako tartea izango da.
• Bi mahai-inguru antolatuko dira, eremu akademikoko eta beste eragile batzuetako parte-hartzaileekin.
• «Strategies for minority language teacher training: a toolkit within our Teaching Academies» tailerrean metodologia parte-hartzailea erabiliko da; bertan, parte-hartzaile guztiek modu aktiboan parte hartuko dute gutxiengo hizkuntzetako irakasleen prestakuntzarako tresna-kutxa baten eraikuntzan.

Zuzendariak

• Elizabeth Pérez-Izaguirre (EHU)
• Karin Van der Worp (EHU)